DAANG KATUTUBO, ISANG PARAISONG KALSADA
Ang Daang Katutubo ay isang scenic road na tumatawid sa mga
burol ng Barangay Laoag, Aguilar, Pangasinan, na nag-uugnay sa bayan ng Aguilar
papuntang Mangatarem, Zambales, at patungong Mapita View Deck. Ito’y
tinaguriang “indigenous road” dahil dito nakatira ang mga katutubong grupo gaya
ng Kankanaey, Bago, at Ibaloi
May habang humigit-kumulang 24 km (o ayon sa iba, 26 km) at
binubuo ng dalawang lane na sementadong kalsada, kabilang ang mga tulay, slope
protection, drainage, at pavement markings.
Pinagmulan at Layunin ng Proyekto
Inumpisahan noong 2018 sa suporta ng DPWH Region 1 at Department of Tourism, na may initial na pondo na ₱784 million. Pinatatakbo ni Rep. Leopoldo Bataoil (ngayon Mayor ng Lingayen), na nagsimulang ipatupad ang ideya pa noong 2012.
Layunin ng proyekto:
Ibigay ang mas mabilis at ligtas na access para sa mga
katutubong komunidad sa mga paaralan, ospital, at iba pang serbisyo at layunin din nitong itaguyod ang agrikultura
at agroturismo, kabilang ang ylang‑ylang plantations sa lugar. Isa
rin sa layon nito ang palakasin ang turismo sa pamamagitan ng pampasigalaang
tanawin at View Deck na tinatawag din na Nayong Aguilar at ng Mapita Viewdeck
na makikita ang 360 degree view mula dito.
Estado ng Kalsada at Progreso
Noong Pebrero 2020, natapos nang nasa 70% ang konstruksiyon;
natitira pa ang tulay na 210 m at ang pagkonekta sa Daang Kalikasan sa
Mangatarem—na nangangailangan ng karagdagang ₱740 million.
Noong 2021, ipinabatid ng DPWH na nasa humigit-kumulang 64% na ang natapos. Planong matapos ito sa 2022–2024, ayon sa iba’t-ibang ulat.
Mga Dulot sa Komunidad
1. Pagpapaikli ng Biyahe at Serbisyo
Mula sa 1 oras ng byahe mula Aguilar papunta sa sitio Mapita, maaabot na ito sa 30 minuto.
Mas madaling makarating ang mga residente sa ospital,
paaralan, palengke, at iba pang serbisyo.
2. Pag-usbong ng Kabuhayan at Turismo
Nagbukas ng oportunidad sa agro‑turismo—lalo
na’t may mga plantations ng ylang‑ylang sa kahabaan ng daan at maraming
turista ang naaakit dahil sa tanawin, pag-akyat sa Mapita View Deck, at outdoor
adventure.
Mga Negosyo sa Lugar
Itinatag ng isang pamilyang dating OFWs mula Qatar ang Daang
Katutubo Coffee Shop sa Sitio Mapita noong 2021. Nagbebenta sila ng sariling
tanim na gulay, prutas, isda, kape, at nag-aalok din ng glamping, infinity
pool, spa, at event spaces.
Patunay ang coffee shop na may buhay at potensyal ang lugar,
higit pa sa masina at tahimik na baryo—nagiging destinasyon ito.
Bagay na Dapat Isaalang-alang ng mga Bisita
Kailangan ng sariling sasakyan—walang pampublikong transportasyon papunta sa View Deck o sitio Mapita. Praktikal na gamitin ang Waze o Google Maps. At mainam dumayo sa umaga o hapon para sa maganda at malinaw na tanawin.
May parking fee sa View Deck; tapos ang coffee shop hanggang
gabi; may cafe at glamping fees depende sa package.
Bakit Dapat Mong
Bisitahin?
Natural at Tikman ang Kabundukan: Rolling hills, tanawin ng
kabundukan at taniman ng ylang-ylang at ilog.
Kultura: Pagtingin sa buhay ng mga katutubo—hindi bilang
turista lang, kundi bilang bahagi ng kanilang komunidad.
Ginhawa after journey: Refreshments, pagkain, at spa-like
stay sa coffee shop/glamping setup.
Adventure: Hiking papunta sa mga falls (Mapita Falls),
camping, o road trips kasama ang mga kaibigan.
Konklusyon
Ang Daang Katutubo ng Aguilar, Pangasinan ay hindi lang
basta kalsada—it bridges cultures, communities, and opportunities. Mula sa
simpleng trail, natupad ang pangakong magdudulot ito ng mas mabilis na serbisyo
para sa mga katutubo. Dahil dito, nabuhay ang maliit na ekonomiya at
turismo—nagbukas ng tirahan para sa OFWs, coffee shop, at bagong destinasyon.
Sa bawat paglupad ng sasakyan sa burol, sumasalamin ang pag-asa at pag-usbong
ng isang komunidad—nagiging tulay ito hindi lang ng lupa kundi ng pagkakataon
at pangarap.
Kung plano mong bumisita o isusulat ang sariling karanasan
mo sa Daang Katutubo, masidhi kong inirerekomenda isang road trip adventure
kasama ang pamilya o barkada—perpekto para sa nature lovers at cultural
seekers.





























